Liga Morska i Kolonialna, największa przedwojenna organizacja pozarządowa, zrzeszała milion Polaków i wydawała kolonialny perdiodyk w nakładzie 100 tysięcy egzemplarzy. Jak to było z naszym kolonializmem?
Nigdy nie widziałem tyle aktywności przedsiębiorczej, ile obserwuję w każdej minucie dnia na ulicach Nairobi – mówi irlandzki ekonomista i pisarz David McWilliams. A to wszystko dzięki afrykańskiej nowej formie pieniądza: M-pesa.
Moja mała mandarynko, wojna sama się skończyła, znudzona krwią – mówi Aube do swej nienarodzonej córki po wojnie domowej w Algierii w latach 1992-2002. Kolejna świetna, choć bolesna, książka Kamila Daouda, urodzonego w tym kraju.
Na pytanie, czy trudno jest być Algierczykiem we Francji, pisarz Kamel Daoud odpowiada przewrotnie: „Trudno jest być Algierczykiem w Algierii”.
“Jestem uchodźcą, azylantem” – mówi Saleh, który w wieku 70 lat przylatuje z Zanzibaru do Wielkiej Brytanii. W odpowiedzi słyszy: “To nie są proste słowa. Nie chcemy was tutaj”.
Od czasów kolonialnych zmieniło się znacznie mniej niż mogłoby nam sie wydawać – tak o nielegalnym wydobyciu kobaltu w DR Kongo pisze Siddharth Kara. Kobaltu, który jest w smartfonie każdego z nas.
„Zupełnie niczego” - brzmiała odpowiedź jednego z zimbabweńskich profesorów historii na pytanie, czego uczono go w szkole o budowniczych Wielkiego Zimbabwe. „Uczyłem się tylko o działaniach białych kolonialistów, misjonarzy i odkrywców”. Pytanie zadała autorka „Afrykańskiej historii Afryki”, która to książka każe nam na nowo popatrzeć na to, czego uczono i nas w szkołach o historii tego kontynentu.
Zaczyna się niewinnie. W prowincjach południowych, jak w Maroku nazywają Saharę Zachodnią, jest więcej niż gdzie indziej policji. Widać „zabezpieczone siatkami więźniarki z dziwnie pokiereszowaną karoserią. Mundurowi nagle, jakby w popłochu, przekierowują ruch na inną ulicę”.
„Nie przestaje mnie zadziwiać upór, z jakim pomija się niewolnictwo, kolonializm i terytoria zamorskie w analizach współczesnej Francji i polityki jej kolejnych rządów od lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku” - pisze Françoise Vergès, pochodząca z Reunion.
Odtąd nie będziecie już mówić: Afryka – tylko: kraje Afryki. Ten kontynent to nie monolit, ale 54 państwa i miliard ludzi, tysiące języków. Każdy z krajów jest opisany w tej książce.
Breyten Breytenbach, poeta z RPA, zwraca się z prośbą: “byśmy odzyskali spokój / że nasi ludzi mogą być jak wy / chodźcie, przyjdźcie napijcie się z nami arabskiej kawy”.
„Dni zaburzały mi noce. Przewracałem się na łóżku. Często godzinami nie mogłem zasnąć. Z ciemności wyłaniała się prawda” – pisze nagrodzony Pulitzerem syn libijskiego dysydenta, który przez ćwierć wieku szukał jakichkolwiek wieści o uwięzionym przez reżim Kaddafiego ojcu.