Afryka jako zesłanie

“Nigdzie w Afry­ce” to film wyróż­nia­ja­cy się na tle innych obra­zów krę­co­nych na tym kontynencie. 

Przed wybu­chem II woj­ny świa­to­wej do ówcze­snej Kolo­nii Kenii przy­jeż­dża z ówcze­sne­go Bre­slau żydow­ska rodzi­na Redli­chów: Wal­ter, Jet­tel i ich pię­cio­let­nia cór­ka Regi­na. Ucie­ka­ją przed nara­sta­ją­cy­mi prze­śla­do­wa­nia­mi nazi­stów, zosta­wia­jąc resz­tę rodzi­ny i całe życie za sobą. 

Wal­ter, w daw­nym Wocła­wiu praw­nik, prze­mie­nia się w zwy­kłe­go far­me­ra. Sym­bo­licz­na jest sce­na, gdy swo­je­mu czar­no­skó­re­mu słu­żą­ce­mu Owo­uro­wi (któ­ry z cza­sem sta­je się bar­dziej przy­ja­cie­lem niż słu­żą­cym) poda­ro­wu­je swo­ją pra­wi­cza togę. 

Tym­cza­sem ich nowe suro­we życie jest trud­ne do zaak­cep­to­wa­nia przez żonę Wal­te­ra - Jet­tel. Mło­da kobie­ta jako ostat­ni zakup przez wyjaz­dem kupu­je suk­nię wie­czo­ro­wą zamiast nie­zbęd­nej w tro­pi­kach lodów­ki, a nastep­nie kon­se­kwent­nie boj­ko­tu­je ich afry­kań­ską codzien­ność. Nie roz­pa­ko­wu­je baga­ży, odma­wia nauki miej­sco­we­go języ­ka, utrzy­mu­jąc, że ich sytu­acja jest chwi­lo­wa i wkrót­ce wró­cą do daw­ne­go sty­lu życia. Zacho­wu­je sie tak, jak­by bar­dziej niż faszyzm prze­ra­ża­ło ją pro­ste życia.

Ina­czej Regi­na: pie­cio­let­nia dziew­czyn­ka zaprzy­jaź­nia się z lokal­ny­mi ludź­mi, odkry­wa, ekplo­ru­je ich codzien­ność, kul­tu­rę, wie­rze­nia. To dzię­ki niej i jej ocza­mi odkry­wa­my tę część Afryki.

Afry­ka przed­sta­wio­na jest tu ina­czej niż w wie­lu fil­mach, w któ­rych rela­cja jest pro­wa­dzo­na z per­spek­ty­wy bia­łe­go czło­wie­ka. Kenia jest przed­sta­wio­na jako zesła­nie, a nie raj na zie­mi - co czę­sto jest błe­dem fil­mow­ców, uka­zu­ją­cych zachwyt nowo przybyłych.

W “Nigdzie w Afry­ce” fil­mo­wą Afry­kę oglą­da­my ocza­mi dziec­ka, a mimo tego nie jest to bynaj­mniej roman­tycz­na kraina.

Nie­ustan­ny lęk o bli­skich pozo­sta­łych w Euro­pie, ogar­nię­tej sza­leń­stwem woj­ny, wal­ka o prze­trwa­nie, dra­ma­tycz­ne wybo­ry i koniecz­ność szyb­kiej adap­ta­cji to rze­czy­wi­stość rodzi­ny Redlichów.

Powsta­ły na pod­sta­wie best­sel­le­ro­wej auto­bio­gra­fii Ste­fa­nie Zwe­ig, “Nir­gen­dwo in Afri­ka” film “Nigdzie w Afry­ce” został uho­no­ro­wa­ny w Oska­rem dla naj­lep­sze­go fil­mu nie­an­glo­ję­zycz­ne­go i to była dobra decy­zja. Siłą tego fil­mu jest kil­ka atutów:

• zachwy­ca­ją­ce krajobrazy;
• świet­na gra aktorska;
• popro­wa­dze­nie burz­li­wej fabu­ły bez oce­ny moral­nej. Nawet trud­ne decy­zje boha­te­rów są zosta­wia­ne bez potępienia.

Pole­cam!

“Nigdzie w Afry­ce”, reż. Caro­li­ne Link, Niem­cy, 2001, max

8/10