Jestem biało-czarny 

Miej­ski poeta, raper X, w fil­mie „Moja sem­ba” mówi o sobie: jestem czar­no-bia­ły. Porzu­co­ny przez mat­kę ze wzglę­du na albi­nizm, śpie­wa o uko­cha­nym tań­cu, mie­ście, Ango­li i nie­koń­czą­cym się lecie. Mówi: „Sem­ba nie­sie wolność”.

„Iro­nią jest być Afry­ka­ni­nem i wro­giem słoń­ca” – X tak zaczy­na swo­je rymy. Doświad­cze­nie albi­ni­zmu jest jego prze­kleń­stwem od uro­dze­nia, gdy mat­ka porzu­ci­ła go w koszu zosta­wio­nym nad rze­ką. Do teraz – gdy szy­dzą z nie­go inni uczest­ni­cy nie­le­gal­nych rap bat­tles, w któ­rzych bie­rze udział. 

Nie jest w nich jedy­nym wyklu­czo­nym. Razem z nim śpie­wa doświad­cza­ją­ca dys­kry­mi­na­cji kobie­ta oraz oso­ba na wóz­ku. Wszy­scy mówią o swo­ich pro­ble­mach, ale przede wszyst­kim o kra­ju, w któ­rym sza­le­je bez­ro­bo­cie i inflacja.

Udajemy, że mamy prąd. Udajemy, że mamy wodę

„Mie­li­śmy żyć w demo­kra­cji, a żyje­my w dzi­czy” – gorz­kie są ich rymy. X doda­je: „Luan­da nocą to uma­lo­wa­na pro­sty­tut­ka. W cicho­ści tej nocy uda­je­my, że mamy prąd. W cicho­ści tej nocy uda­je­my, że mamy wodę”. I dalej:

„Nazy­wa­ją nas sza­rą strefą. 

Nas – 70% siły roboczej. 

Dla sta­rych nie ma odpoczynku. 

Dla mło­dych nie ma sukcesu.

Bez­ro­bot­ni robotnicy. 

Widzial­ni i niewidzialni. 

Poeci mia­sta”.

Prawda niewierzących nie jest mniejsza

W Luan­dzie każ­dy radzi sobie jak potra­fi. Nie wszy­scy wybio­rą dobrze. Miesz­kań­cy mia­sta są przy­tło­cze­ni dycho­to­mią podzia­łu na uli­cę i kościół. Mimo że został wycho­wa­ny przez Kościoł, X się temu wymy­ka. Śpie­wa: „Praw­da nie­wie­rzą­cych nie jest mniej­sza. Niech osią­gną, cze­go pra­gną i niech pra­gną to osią­gnąć. Obym ja to osią­gnął i obym tego pragnął”.

To film trud­ny, ale nie pogrą­ża­ją­cy się w bez­na­dziei. Mło­dzi sa akty­wi­sta­mi, mło­dzi znaj­du­ja wol­ność i radość w rymach oraz tań­cu. Sce­na tań­ca na pla­ży zapa­da głe­bo­ko w pamięć. Podob­nie jak prze­pięk­ne kadry tęt­nią­ce­go życiem i kolo­ra­mi miasta.

Podob­nie jak sło­wa dziew­czy­ny, któ­rą X spo­ty­ka i któ­ra daje mu akcep­ta­cję, mimo prze­śla­do­wań innych: „Za dużo cza­su tra­ci­my na rze­czy powierzchowne”.

Angol­ski kolek­tyw Gera­ção 80 po fil­mie “Kli­ma­ty­za­tor” się­ga tym razem po gatu­nek musi­ca­lu i kolej­ny raz gości na festi­wa­lu Nowe Hory­zon­ty

Moja sem­ba, reż. Hugo Salva­ter­ra, Ango­la, 2026

7/10