Blog Afrykański Kawałek Afryki

Czasem wstyd mi, że należę do rasy białej

2 lipca 2020

Książ­ka pereł­ka, napi­sa­na przez pol­skie­go mary­na­rza-repor­te­ra, któ­ry był w Kon­gu w roku 1927. Odgrze­ba­na po latach przez nie­oce­nio­ne wydaw­nic­two Dowo­dy na Ist­nie­nie.

Dębic­ki napi­sał tę książ­kę, gdy miał 25 lat (!) i pły­wał jako ofi­cer na bel­gij­skim stat­ku „Mate­ba”. Pisał też świet­ny lite­rac­ko dzien­nik a tak­że tek­sty szant.

Tadeusz Dębicki, Moienzi Nzandi, U wrót Konga

Pięk­na soczy­sta pro­za. Dębic­ki nawet jak opi­su­je dra­mat, jest to mię­si­sty opis: „Przy­glą­da­łem się jed­ne­mu Hoten­to­to­wi, któ­ry stał w wąskim otwo­rze mają­cym naj­wy­żej pięć­dzie­siąt cen­ty­me­trów w kwa­drat. Jak dzień dłu­gi pod­wał kawał­ki węgla z niż­sze­go pokła­du na wyż­szy. Jedy­nie gło­wa wysta­wa­ła mu ponad luk. Każ­dy bry­kiet, któ­ry mu wyty­ka­no w opusz­czo­ne ręce, musiał pod­nieść wyso­ko nad gło­wę, aby oddać go dru­gie­mu. Pył sypał mu się cią­gle na twarz. Oczy miał zupeł­nie czer­wo­ne. Splu­wał czar­nym bło­tem. Z jego kędzie­rza­wej czu­pry­nie sypał się miał węglo­wy. Pra­co­wał tak w mil­cze­niu, aby po czter­na­stu godzi­nach zaro­bić dwa fran­ki”. 

Świat cywilizowany?

W ide­ach anty­ko­lo­nial­nych Dębic­ki wyprze­dził epo­kę. Pra­wie sto lat temu pisał tak: „Zabro­nio­no im dzi­kie­go, bar­ba­rzyń­skie­go zabi­ja­nia się oszcze­pa­mi i zatru­ty­mi strza­ła­mi, aby nauczyć ich cywi­li­zo­wa­ne­go, god­ne­go ludzi kul­tu­ral­ne­go mor­do­wa­nia się kara­bi­na­mi maszy­no­wy­mi, tru­ją­cy­mi gaza­mi, mio­ta­cza­mi ognia i bom­ba­mi zrzu­co­ny­mi z aero­pla­nów”.

Albo:

„Aby utrzy­mać swój auto­ry­tet, bia­li się uczą, jak nale­ży bić kra­jow­ców. Ja sam otrzy­ma­łem rów­nież wska­zów­ki w tym zakre­sie. Gło­wy, ple­cy i kar­ki mają twar­de. Ude­rze­nia tam wymie­rzo­ne mija­ją się z celem. Sku­tecz­nie za to jest bić kijem w łyd­ki i pod kola­na­mi. Prze­wra­ca­ją się od razu na zie­mię. Trzci­ną lepiej jest bić po rękach i po twa­rzy. Kto wie, czy świat cywi­li­zo­wa­ny nie wyda kie­dyś pod­ręcz­ni­ka, jak nale­ży bić Murzy­nów? Wszak cią­gle idzie­my naprzód”.

Postęp, zabójczy postęp

„Dopraw­dy, cza­sem wstyd mi było, że nale­żę do rasy bia­łej (…). Krzy­czą: <Jeste­śmy dobro­czyń­ca­mi! Nie­sie­my cywi­li­za­cję! Nie­sie­my kul­tu­rę!> Nie­praw­da! Nie cywi­li­za­cję i kul­tu­rę nie­sie­cie, ale postęp, zabój­czy postęp. Postęp, któ­ry nisz­czy i zabi­ja wszyst­ko, czło­wie­ka, zwie­rzę, rośli­nę, kul­tu­rę i cywi­li­za­cję, któ­ry chce zabić nawet natu­rę – aby mógł wresz­cie wszech­wład­nie sam zapa­no­wać na zie­mi”.

Cała książ­ka jest jed­nym wiel­kim oskar­że­niem. Gorz­kim jak ten pył węglo­wy.

Tade­usz Dębic­ki, Moien­zi nza­di. U wrót Kon­ga, wyd. Dowo­dy na Ist­nie­nie, War­sza­wa 2016

7/10

Podziel się:

Skoro nogi Cię tu przyniosły, to idź krok dalej i wesprzyj naszą pomoc Afryce :)

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on print
Wydrukuj
konrad_piskala_dryland

To nie były nasze wojny

„W Soma­lii wszyst­ko wyda­rza się wcze­śniej. Mał­żeń­stwo, dzie­ci, pierw­sza pra­ca, woj­na i śmierć”.

Wojciech_Jagielski,_portret_by_Mikolaj_Dlugosz

Bez nas zginą

Odkąd spo­tka­łem przed laty dok­to­ra Mukwe­ge, sądzi­łem, że nada­wał­by się zna­ko­mi­cie na boha­te­ra opo­wie­ści, w któ­rej dobro zwy­cię­ża zło.

Linda_polman_karawana_kryzysu

Woda samolotami do Afryki?

„Dofi­nan­so­wu­je­cie swo­ich rol­ni­ków upra­wia­ją­cych baweł­nę, a potem dostar­cza­cie nam zno­szo­ną odzież – powie­dział jeden z sene­gal­skich eko­no­mi­stów rol­nic­twa na temat akcji zbie­ra­nia odzie­ży dla bied­nych kra­jów w kra­jach boga­tych”. To zda­nie było inspi­ra­cją dla naszych fun­da­cyj­nych warsz­ta­tów dla mło­dzie­ży: „Jak mądrze poma­gać Afry­ce?”.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.