Dwa filmy o Rwandzie w roku 1994. Jeden (Hotel Ruanda) da pocieszenie, że można coś ocalić – nawet w piekle. Drugi (Czasem w kwietniu) odziera z wszelkich złudzeń.
Hotel Ruanda to klasyk. Oparty na faktach, hollywódzki film, w którym manager luksusowego hotelu ratuje ponad 1000 osób, udzielając im schronienia w czasie ludobójstwa w roku 1994. Symbolicznie ocalił ludzkość, bo ocalając setki ludzi, ocalił własne człowieczeństwo. Wychodzimy z tego filmu owszem, wstrząśnięci, ale podbudowani na duchu.
![hotel ruanda](https://kawalekafryki.pl/wp-content/uploads/2020/04/hotel-ruanda.jpg)
Zupełnie inaczej jest z filmem Czasem w kwietniu, choć podobieństw wiele. Przede wszystkim filmy łączy postać głównego bohatera, który z racji tego, że jest Hutu, może uniknąć śmierci w czasie, gdy Hutu mordują Tutsich. Obaj bohaterowie mają żony Tutsi, co jest oczywistym początkiem wątku dramatycznego.
![czasem w kwietniu](https://kawalekafryki.pl/wp-content/uploads/2020/04/czasem-w-kwietniu.jpg)
Zachód nie zrobił nic
Oba obrazy filmowe są wielkim oskarżeniem Zachodu. Oba zaczynają się od wątku radiostacji Radio Television Libre des Mille Collins (RTLM), czyli Radia i Telewizji Tysiąca Wzgórz Wolności. Ta radiostacja nawoływała do nienawiści i eksterminacji Tutsi przed i w trakcie ludobójstwa. Ona rzuciła hasło do początku rzezi, w której w 100 dni zamordowano 800 tysięcy do miliona Tutsi. Pracował w niej m.in. belgijski dziennikarz, skazany przez międzynarodowy trybunał za podżeganie do nienawiści. W Hotelu Ruanda pojawia się bardzo jasno wyrażony zarzut wobec Belgów, których kolonialna polityka rozróżniania ras i faworyzowania Tutsich spowodowała powstanie problemu nienawiści.
Oba filmy są wielkim oskarżeniem sił międzynarodowych. ONZ nie intereweniuje, a jej szczątkowe siły, które są na miejscu, mają zakaz używania broni, więc tylko patrzą na setki mordów. W obu filmach pojawia się archiwalna wypowiedź polityków z Departamentu Stanu USA, którzy dywagują, czy to, co się dzieje, jest ludóbójstwem czy jedynie „aktami ludobójstwa” i jak można to ująć w prawie międzynarodowym. By nie zrobić nic.
Oba filmy ukazują skrzynie z maczetami, sprowadzonymi z Chin (po 10 centów za sztukę), którymi dokonano rzezi.
Dzień dobry
Czasem w kwietniu ukazuje losy dwóch braci Hutu. Augustin jest wpływowym żołnierzem, który robi wszystko, by uratować swoją żonę i dzieci. Jego brat pracuje w radiu RTLM i staje po stronie morderców. W tym filmie nikogo i niczego nie da się uratować. Widz jest postawiony wobec śmierci setek tysięcy i żaden scenarzysta nie ma zamiaru mu ulżyć, pomóc zrozumieć, dać nadzieję. Razem z Augustinem widz wchodzi do budynku, wypełnionego rozkładającymi się zwłokami. Bohater szuka ciał zamordowanych. Wchodząc, do kobiet przenoszących ciała w stanie zaawansowanego rozkładu, mówi: Dzień dobry. One odpowiadają: Dzień dobry i wracają do pracy.
![czasem_w_kwietniu](https://kawalekafryki.pl/wp-content/uploads/2020/04/czasem_w_kwietniu.jpg)
Sałatka z pomidorów
Film uderza nawet widza, który widział czy czytał już wcześniej sporo o tym ludobójstwie. Gdy czytałam opisy mordów na bagnach, o ludziach skrywających się w tropikalnych lasach, egzotyka tych krajorazów pozwalała mi odsunąć się emocjonalnie od tej tragedii. W filmie Raoula Pecka widzimy mordy w dobrych dzielnicach Kigali. Jednorodzinne domki: jak u nas; ogródki, sprzęty: wszystko takie swojskie. Żona głównego bohatera przyrządza sałatkę z pomidorami w szklanej misce – taką, jaką jemy i my. I w taką scenerię wkraczają Hutu z maczetami.
Oba filmy są warte obejrzenia. natomiast ich klimat emocjonalny jest zupełnie inny. Sami zdecydujcie, czy chcecie dowiedzieć się więcej o ludobójstwie w Rwandzie za pomocą filmu, który pomoże wam to unieść czy za pomocą filmu, który walnie was na odlew w twarz.
Terry George, Hotel Ruanda
RPA / USA / Wielka Brytania / Włochy, 2004
(„Jeśli pod koniec wojennej historii czujesz uniesienie, jeśli czujesz, że jakiś mały strzęp czegoś moralnie wzniosłego został uratowany spośród odpadków, padłeś ofiarą bardzo starego, strasznego kłamstwa” – pisał Tim O’Brien w genialnej książce o wojnie w Wietnamie: „Rzeczy, które nieśli”).
7/10
Raoul Peck, Czasem w kwietniu
Francja / USA / Ruanda, 2005 – HBO GO HBOmax
8/10